مجلس دوازدهم در حالی سومین اجلاسیه خود را پشت سر میگذارد که در یکی از حساسترین ادوار تاریخ تقنینی ایران، نشان داده است میتواند از کلیشههای ساختاری عبور کند. انتخاب سمیه رفیعی، نماینده تهران، به عنوان دبیر هیئترئیسه، صرفاً یک جابهجایی اداری نبود؛ این رأی، یک «پدیده سیاسی» بود که سه لایه معنایی مهم را همزمان به تصویر کشید؛ شکستن طلسم ۲۳ ساله، پاسخ به ضرورت حکمرانی در جنگ ترکیبی، و ثبت یک برگ زرین در کارنامه نهادی مجلس.
پایان یک غیبت تاریخی؛ از مجلس ششم تا دوازدهم
بیست و سه سال انتظار برای حضور یک زن در جایگاه هیئترئیسه، یک آمار ساده نیست؛ بلکه روایتی از فاصله میان ظرفیت واقعی جامعه و ساختارهای تصمیمگیری است. آخرین بار، سهیلا جلودارزاده و شهربانو امانی در مجلس ششم این تجربه را رقم زده بودند. از آن زمان، با وجود حضور دهها نماینده زن در ادوار هفتم تا یازدهم، جایگاه هیئترئیسه همچنان فضایی مردانه باقی ماند.
مجلس دوازدهم با ۱۴ نماینده زن که یکی از آنان، بهشید برخوردار، برای نخستین بار از حوزه اقلیتهای دینی وارد مجلس شد نشان داد که تنوع را نه یک تهدید، که یک فرصت راهبردی میبیند. رأی به سمیه رفیعی نماینده مردم تهران، پیام روشنی به افکار عمومی داشت، بازگشت به شایستهسالاری، نه ماندن بر عادتهای جنسیتی.
چرا این رأی در شرایط کنونی «ضرورت» بود، نه «امتیاز»؟
در شرایط جنگ ترکیبی، دشمن به دنبال القای ناکارآمدی نظام تصمیمگیری و فاصله نهادها از واقعیتهای اجتماعی است. مجلس در چنین بستری نمیتواند اتاق فرمانی تکصدا باشد. حضور یک بانوی متخصص در هیئترئیسه آن هم کسی که ریاست فراکسیون محیط زیست را نیز بر عهده دارد به فرآیند تقنین «کیفیت تحلیلی» میبخشد.
اگر قانونگذاری هوشمندانه نیازمند درک چندبعدی از مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است، پس زاویه دید بانوان در کانون تصمیمگیری (هیئترئیسه) نه یک اقدام تشریفاتی، که نوعی سودمندی عملیاتی محسوب میشود. غیبت این نگاه در گذشته، گاهی منجر به تصویب قوانینی شد که از ظرافتهای زیستی و اجتماعی خانوادهها دور بود. رأی ۴ خرداد ۱۴۰۵، وعده اصلاح این نقص تاریخی را داد.
برخلاف روایتهای مرسوم؛ این رأی، «امتیاز به زنان» نبود، «ارتقای مجلس» بود
برخی ممکن است این اقدام را در چارچوب «ترحم سیاسی» یا «سهمیهبندی جنسیتی» تحلیل کنند، اما واقعیت غیر از این است. سمیه رفیعی نه به دلیل جنسیت، که به دلیل توانمندی در مدیریت فراکسیون محیط زیست، عضویت در کمیسیون کشاورزی و پشتکار تشکیلاتی به این جایگاه رسید. مجلس دوازدهم با این انتخاب نشان داد که اولا برای سرمایه نهادی خود ارزش قائل است؛ چراکه هیئترئیسه منعطف و متنوع، اعتبار مجلس را در افکار عمومی افزایش میدهد و ثانیا از رهبر شهید خود الهام گرفته که زن مسلمان ایرانی را «تاریخساز در متن جامعه» میدانست، نه تماشاگر در حاشیه.
یک برگ زرین، اما نه پایان راه
بدون شک، انتخاب سمیه رفیعی به عنوان دبیر هیئترئیسه، نقطه عطفی در تاریخ مجلس دوازدهم است. اما نباید فراموش کرد که هنوز هیچ زنی در تاریخ ایران به ریاست کمیسیونهای تخصصی مجلس نرسیده است. این رأی تاریخی، باید مقدمهای برای عبور از بازدارندههای ساختاری دیگر باشد. مجلس دوازدهم این ظرفیت را دارد که با ثبت این برگ زرین، مسیر را برای حضور بانوان در سطوح بالاتر تقنینی نیز هموار کند.
امروز، در سال ۱۴۰۵، جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به نمادهای عینی تحول نیاز دارد. رأی تاریخی مجلس دوازدهم به سمیه رفیعی، یک چنین نمادی است؛ نمادی از بلوغ، شهامت و درک درست از ضرورتهای زمانه. این برگ زرین، در کارنامه این دوره از مجلس، درخشان خواهد ماند./ پایان پیام
ارسال دیدگاه
نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.